.....

هو العلیم ::

---

با عرض سلامی دوباره به تمامی دوستان عزیزم که همیشه مرا مورد لطف خود قرار داده و با نظرات و انتقادهای سازنده خود به این کمترین کمک می نمایند .

مدتی از این فیض بزرگ ( منظورم همون استفاده از نظرات و انتقادهاست ) محروم شده بودم
امیدوارم که بعد از این غیبت چندین ماهه لایق شده باشم ...

یا علی

• برچسب ها: دلنوشته، دل، نوشتار، نامه،  

اعتکاف : شروع مجدد

هو العلیم ::

---

یه شروع دوباره داره از راه میرسه برا اونایی که مثل من سر تا پاشون سیاه و تاره از شدت گناه ....

یه شروع نو و طوفانی و با باران های سیل آسا ...

احتیاج به چتر و بست و بند نیست و ...

بذار این طوفان تو رو با خودش ببره و مطمئن باش از اون جایی که میری ...

تو یه گلستان پر از نعمت می افتی که خدا تو اون همه نعمتهای خوبش رو به تو که معتکف شدی در خونه اش میبخشه و از بودن در خونه اش لذت میبری و اونم لحظه به لحظه به ملائکش میگه برات دعا کنن ...

ان شاء الله که بتونیم تو این ماه های مبارک و بالاخص شبهای اعتکاف و شبهای قدر و ... هزاران روز و شب و ساعت پر فیض که دارن کمال استفاده رو ببریم ...

دعا برا امام زمان (عج) و همه مریضا و پیروزی شیعیان تو بحرین و همه ملتهای مسلمان بپا خواسته و اموات رو از یاد نبرید ..

برا سلامتی رهبری هم دعا کنید و برا همه خوبان و صالحان این مرز و بوم ...

التماس دعای عاجل از تمام دوستان دارم

یا علی فدای سید علی

نقل قولی راجع به یک موضوع

هو العلیم ::

---

بصیرت:مهم ترین تیترهایی كه هفته گذشته به انتخابات مجلس نهم ارتباط داشت به هشدار رهبر معظم انقلاب اسلامی مبنی بر دخالت جریان انحرافی در انتخابات برمی گشت. معظم له در جمع نمایندگان مجلس هشتم فرمودند: «اگر كسی به خاطر تأمین نمایندگی در مجلس بعدی، به صاحبان ثروت و قدرت نزدیك شود، خدا از این كار بسیار زشت نمی گذرد و انتقام الهی، حتماً بر سرنوشت او اثر خواهد گذاشت.»

«كیهان» در همین ارتباط با اختصاص تیتر اول خود به این هشدار نوشت: «رهبر انقلاب؛ برای كسب رأی به صاحبان ثروت و قدرت نزدیك نشوید.»

«جوان» هم در تیتر اول خود جمله «خود را برای رأی آوردن به قدرت و ثروت نزدیك نكنید» را قرار داد و افزود: «اینگونه كارها بر جامعه هم اثر منفی می گذارد.»

«ملت ما» بر همین منوال در تیتر نخست خود «هیچ كس نباید به هیچ نحوی در انتخابات دخالت كند» را جای داد و یك روز بعد هم در همین تیتر به انعكاس اظهار نظر نمایندگان مجلس تحت عنوان «نگرانی از دخالت جریان انحرافی در انتخابات مجلس» اشاره كرد.

روزنامه رسالت «نزدیك صاحبان قدرت و ثروت نشوید» را تیتر نخست خود قرار داد و در سرمقاله خود با عنوان «پرچم افتخار نظام» نوشت: «ولایت فقیه نمی تواند شاهد تحمیل نظر بخشی از نمایندگان به مردم باشد و از همین روست كه ولی فقیه مانع دیكتاتوری شخصی و یا عده ای بر كشور می گردد. رهبر معظم انقلاب دیروز در بحث انتخابات آینده مجلس خطاب به نمایندگان فرمودند خیلی خطرناك است كه كسی به خاطر تأمین نمایندگی مجلس به صاحبان ثروت و قدرت نزدیك شود.»

«مردم سالاری» هم در تیتر اول خود «هیچ كس نباید به هیچ نحوی در انتخابات دخالت كند» را درج كرد و در تیتر دیگری از هزینه میلیاردی برای انتخابات مجلس خبر داد.

هفته نامه «لثارات» هم در این هفته تیتر نخست خود را به این موضوع اختصاص داد و نوشت: «آغاز خیانت به آرای مردم وامداری نمایندگان از باندهای ثروت و قدرت است.»

دومین خبر مهم به اظهارات فرمانده سپاه درباره فعالیت های مالی جریان انحرافی جهت دخالت در انتخابات مربوط می شود كه به تیتر اول چند روزنامه بدل شد.

«تهران امروز» «افشاگری فرمانده سپاه درباره انتخابات» را تیتر اول خود قرار داد و نوشت: « فرمانده كل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با بیان اینكه وجود برخی دیدگاه ها در بین برخی افراد اطراف رئیس جمهور نگرانی هایی را برای دلسوزان انقلاب ایجاد كرده است، فاش كرد كه این جریان برای اثرگذاری در انتخابات آینده از طریق پول و رانت به دنبال یارگیری است.»

«اعتراض سپاه پاسداران به جریان انحرافی» هم جمله ای بود كه روزنامه مردم سالاری در تیتر اول خود جای داد و در این ارتباط نوشت: «روز گذشته فرمانده كل سپاه و نماینده ولی فقیه در سپاه در اظهارنظرهای جداگانه ای اعتراضات تندی به جریان انحرافی صورت دادند تا شاهد حمله سپاه به جریان انحرافی باشیم.»

«آفتاب یزد» هم اظهارات فرمانده كل سپاه را با حروف ریزتری تیتر كرد و نوشت: « جریان انحرافی از طریق پول و رانت در صدد یارگیری است.»

روزنامه شرق هم در سرصفحه خود تحت عنوان «سرلشكر جعفری هشدار داد»، اظهارنظرهای فرمانده كل سپاه را درج كرد و به نقل از نماینده ولی فقیه در سپاه نوشت: « دولت به بلای بزرگی دچار شده است.»

«روزگار» خبر دیگری را در مورد انتخابات به نقل از برادر رئیس جمهور تیتر كرد و نوشت: «گروه انحرافی با سازماندهی منافقان و كومله قصد پیروزی در انتخابات مجلس را دارند.»

خبر دیگر به وضعیت اصولگرایان در انتخابات مربوط می شود كه روزنامه رسالت به نقل از مدیر مسئول خود تیتر كرده و می نویسد: « رئیس جمهور نمی تواند در كمیته سه نفره اصولگرایان نقش داشته باشد.»

سیدمرتضی نبوی در این رابطه می گوید: «اعضای كمیته سه نفره شخصیت های مستقلی هستند و قاعدتاً رئیس جمهور هم به عنوان یك شخصیت حقوقی نمی تواند در این زمینه نقش داشته باشد.»

در خصوص اصلاح طلبان هم اخبار قابل توجهی وجود دارد كه روزنامه جوان به آن پرداخته و می نویسد: «فتنه گران كه با محوریت اصلاح طلبان طی هفته های اخیر فعال شده اند، می كوشند با اظهارنظرهای مختلف جهت حضور خود در انتخابات فشار وارد كرده و روزنه ورود خود به حاكمیت را ایجاد كنند.»

این روزنامه همچنین به ادعای پیروزی خاتمی برای اصلاحاتی ها اشاره كرده و می نویسد: «سیدمحمد خاتمی از سران فتنه كه از حسن نیت، صبر و تحمل نظام سوء استفاده نموده و همچنان به اقدامات نابخردانه خود ادامه می دهد، به اطرافیانش وعده پیروزی بسیار نزدیك داده است.»

حسین عبداللهى فر

• برچسب ها: فتنه، جریان انحرافی، انتخابات، ظهور بسیار نزدیک است،  

دیدگاه

 

هو العلیم ::

---

وحدت حوزه و دانشگاه پروتكلی نیست
آیت الله جوادی آملی:
دانشگاه اگر بخواهد نجات پیدا كند هیچ چاره ای ندارد جز اینكه وحدت حوزه و دانشگاه را درسایه اسلامی كردن علوم دنبال كند، وگرنه وحدت این دو نهاد چیزی نیست كه با پروتكل و برگزاری همایش محقق شود.
اگر هدف ومبدا و انتها واحد نباشد ایجاد وحدت كار بسیار مشكلی است... قرآن آن قدر راه را به انسان نشان می دهد كه دیگر جایی برای شبهه نیست و اگر كسی بخواهد بیراهه رود، شبهه علمی ندارد بلكه شهوت عملی دارد1.

ادب وهنردرگفتار وكردار
زینت حیات انسانی
فرد مؤمن زینت یك جامعه است زیرا نه بیراهه می رود و نه راه كسی را می بندد.
... ما با دو گونه مؤدبانه و غیر مؤدبانه می توانیم حرف بزنیم و راه برویم، ادب، هنر در رفتار، گفتار و كردار است كه باید به آن توجه كرد.
... زیبایی جهان به ادب مردمان آن جامعه و سرزمین است، انسانی كه حیات انسانی خود را به بازی نگیرد می شود مؤدب2.

طرد شیطان زینت جامعه
خداوند در قرآن كریم انسان را به سه اصل جهان دانی، جهان آرایی و جهان بانی دعوت كرده است كه بخشی از این امور به مسائل اعتقادی، بخشی به مسائل اجتماعی و بخشی نیز به مسائل اخلاقی برمی گردد.... گاهی دیو شیطنت احرام می بندد و می خواهد دور كعبه دل طواف كند و منتظر فرصتی برای ورود و نفوذ است، فرد مؤمن دراین گونه مواقع بصیر است و شیطان را طرد می كند؛ جامعه اگر این گونه باشد آرایش می یابد.

لزوم حفظ آبروی مومن
آیت الله مكارم شیرازی:
دشنام، دشمنی، بدگویی و تهمت به مومن موجب فسق می شود... نباید هرگاه با كسی مخالف شدیم، شروع به فحاشی و دشمنی كنیم، باید تحت فرمان عقل و دستورات خدا و رسول و امام او باشیم... بعضی خیال می كنند ریختن آبروی دیگران كار ساده ای است، این گونه نیست، بلكه اسلام به این عمل توجه كرده و آن را از گناهان بسیار بزرگ می داند3.

دانشگاه مستقل و اسلامی
آیت الله مكارم شیرازی:
اگر بخواهیم دانشگاه ما مستقل و اسلامی باشد باید با برنامه های آموزشی، متون درسی و استادان دانشگاه های آن نظارت بیشتر شود؛ زیرا استقلال دانشگاه در سایه این سه شرط بدست می آید.
امروز، غرب هرگز دانشگاه مستقل، اقتصاد و سیاست مستقل را نمی پسندد و ما باید تلاش كنیم استقلال خودمان را درهمه زمینه ها بدست آوریم.(4)

گستره دین حداكثری
آیت الله مصباح یزدی:
باید دانست كه كلمه دین تعریف های متعددی دارد كه یكی از آنها این است كه دین اموری را دربرمی گیرد كه رابطه انسان را با خدا تنظیم می كند، بر این اساس، امور دینی نیز احكامی مانند نماز، حج و... می باشد كه اگر دین را با این معنی لحاظ كنیم، ارتباطش با رسانه بسیار محدود است...
اما به نظر متخصصان عرصه دین، دین دایره ای بسیار گسترده دارد كه از باورهای انسان شروع شده و تا ارزش های اخلاقی و مسائل اقتصادی و هرچیزی كه در سعادت و شقاوت انسان نقش داشته باشد را شامل می شود كه بر این اساس هر چیزی به دین ربط پیدا می كند.(5)

جلوگیری از فرار مغزها
آیت الله جعفر سبحانی:
ایران كشور استعدادها است و خداوند نعمت های خود را دراین كشور تكمیل كرده است؛ اكنون مسئولان كشور باید نسبت به مسئله پژوهش اهتمام ورزند و با تامین زندگی محقق و پژوهشگر، از او تنها پژوهش بخواهند... جلوگیری از فرار مغزها با شعار و سخنرانی ممكن نیست، بلكه باید به آن جامه عمل پوشاند و همه نوع وسایل را فراهم كنیم تا این كشور به تكامل برسد.(6)

ضرورت تشكیل وزارت
امر به معروف
آیت الله نوری همدانی:
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، ضروری بود كه وزارتی با نام وزارت امر به معروف و نهی از منكر تشكیل شود تا بر تمامی نهادها و سازمان ها و امور كشور نظارت كند و در برابر انحرافات بایستد.
... اگر چنین وزارتخانه ای فعال شود، جلوی روزنامه ها و رسانه هایی كه برخلاف قوانین جمهوری اسلامی حركت می كنند، گرفته می شود، ولی تا امروز به دلیل نبود این وزارتخانه، شاهد گمراه نمودن مردم ازسوی برخی رسانه ها بوده ایم.
... هركاری كه با فكر مردم سروكار داشته باشد، بسیار مهم است؛ چون می تواند با حق گویی باعث هدایت جامعه شود و با سخن ناحق، مردم را گمراه سازد.(7)

رابطه علم و دین
حسن رحیم پور ازغدی:
دانشگاه های ما بیشتر به جای تولید علم و جریان سازی اندیشه به ترجمه آثار غربی پرداخته و آنچه را كه در اروپا تولید می شود، استفاده می كنند... اگر حوزه و دانشگاه هركدام به توان خود كارآمد باشند ما مشكلات موجود را نخواهیم داشت... جدابودن علم و دین معنی ندارد... برای مرزبندی بین علم دینی و علم غیردینی بایستی مدرك و معیاری وجود داشته باشد كه مورد اتفاق نظر قرارگیرد، درحالی كه در گفتمان مدرن غیردینی امروز دوران مدرنیته تمام شده و پست مدرنیته هم تا جایی پیش رفته كه حتی مرز بین علم و خرافه وجود ندارد و ما هیچ مفهومی را به عنوان غیرعلمی نداریم و حقیقت برای همیشه مجهول است.(8)

---

1- سایت معظم له، 1/10/89
2- خبرگزاری رسا، 9/10/89
3- خبرگزاری حوزه، 9/10/89
4- خبرگزاری رسا، 5/10/89
5- خبرگزاری حوزه، 5/10/89
6- همان، 12/10/89
7- همان، 10/10/89
8- مشرق، 2/10/89

• برچسب ها: دیدگاه، وحدت حوزه و دانشگاه پروتكلی نیست، ادب وهنردرگفتار وكردار، طرد شیطان زینت جامعه، ادب وهنردرگفتار وكردار زینت حیات انسانی، لزوم حفظ آبروی مومن، دانشگاه مستقل و اسلامی، گستره دین حداكثری، جلوگیری از فرار مغزها، ضرورت تشكیل وزارت امر به معروف و نهی از منکر، رابطه علم و دین، حسن رحیم پور ازغدی، آیت الله نوری همدانی، آیت الله جعفر سبحانی، آیت الله مصباح یزدی، آیت الله مكارم شیرازی، آیت الله جوادی آملی،  

ایجاد بی تفاوتی در جامعه

 

هو العلیم ::

---

 

2-     ایجاد بی تفاوتی در جامعه:

یکی از پیامدهای جریان شوم نفاق در جامعه دینی، ظهور طبقه جدیدی از قاعدین و بی تفاوت ها می باشد. بحران حقانیت و مشروعیت، جامعه را به تفرقه و بیراهه کشانیده و گروه دیگری را نیز به کناره گیری و بی تفاوتی سوق می دهد.

در خصوص این رهاورد جریان نفاق، حضرت امیر(علیه السلام) می فرمایند: " منافق گمراه کننده، خطا کار و مشوق خطاکاری است".(23)

ظهور جریان قاعدین و بی تفاوت ها در واقع نوعی ریزش در جامعه دینی و تداوم بحران حقانیت و مشروعیت است."ابوموسی اشعری" یکی از مصادیق تاریخی و بارز جریان قاعدین می باشد . او که تحت تأثیر القائات عایشه و وجاهت وی قرار گرفته بود، هنگامی که امام حسن (علیه السلام) به همراه "عمار" به کوفه آمدند تا برای مقابله با فتنه ناکثین مردم را بسیج نمایند، با سوء استفاده از صحابی بودن و عنصر وجاهت خطاب به مردم گفت:"صحابه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) از غیر صحابه به رسول او نزدیکترند.شما بر گردن من حقی دارید که باید آن را ادا کنم.این فتنه، یک فتنه کور است و لذا در این فتنه انسان خواب بهتر از بیدار و نشسته بهتر از ایستاده و ایستاده بهتر از رونده و رونده بهتر از تلاش کننده و تلاش کننده بهتر از سواره است.پس شمشیرهای خود را غلاف کنید تا فتنه روشن گردد".(24)

در آن زمان "سعد ابن مالک"و "عبدالله ابن عمر" نیز از جمله کسانی بودند که بی تفاوتی و کناره گیری را بر مقابله با جریان نفاق ترجیح دادند."حارث ابن حوط" نیز که اسیر بحران حقانیت شده بود، از امام علی (علیه السلام) در خواست کرد که مانند "سعید ابن مالک" و "عبدالله ابن عمر"، قعود را بر قیام ترجیح دهد.

حضرت پاسخی به او دادند که مشخص می کند که قاعدین و بی تفاوتی ها نمی توانند الگوی خوبی در دوران تأویل برای مقابله با نفاق باشند و مؤمنان حقیقی و راستین نباید فریب سخنان ظاهرالصلاح تجدید نظر طلبان را خورده و در دام فتنه های نفاق بیفتند .

حضرت امیر (علیه السلام) در پاسخ "حارث ابن حوط" می فرمایند:"عبدالله و سعید حق را تنها گذاشتند و باطل را یاری نکردند. اینان چگونه می توانند امام و پیشوای خیر باشند تا پیروز شوند".(25)

 

 

• برچسب ها: بصیرت، فتنه، عمار یاسر، نفاق،  

راهكارهای رهایی از غفلت

هو العلیم :

---

غفلت كه یكی از مهم ترین موانع هدایت و تكامل انسان به حساب می آید با چه راهكارهایی می توان از آن رهایی یافت؟

---

پاسخ:

در بخش های قبلی پاسخ به این سؤال به راهكارهایی برای برون رفت از غفلت همچون تفكر و اندیشه ورزی، تقویت علم و آگاهی، موعظه و توجه به عبرت ها اشاره كردیم. اینك در بخش پایانی، دنباله مطلب را پی می گیریم.

5- یاد مرگ و معاد

یكی از راههایی كه قرآن كوشیده است انسان ها را بیدار كند و آنان را به سوی اصلاح امور معنوی و «خودسازی اخلاقی» وا دارد، یادآوری مرگ است. قرآن بیان حقیقت مرگ را به عنوان یكی از عوامل تربیتی در سراسر قرآن دنبال كرده است. در قرآن تقریباً 1400 آیه درباره مرگ، بهشت، دوزخ و قیامت وجود دارد. اگر هدف تنها بیان یكی از اصول اعتقادی بود، نیازی به این همه آیات در باب معاد نبود. قرآن كریم در سوره اعراف آیه 57 محشور كردن انسان ها در روز قیامت را به زنده شدن دوباره گیاهان تشبیه كرده است و با این تشبیه، خواسته هم قدرت خدا را براحیای آنان در روز قیامت اثبات كند و هم ابزاری برای تذكر و بیدار كردن بشر و سوق دادن او به سوی خوبی ها باشد:

«او كسی است كه بادها را بشارت دهنده در پیشاپیش (باران) رحمتش می فرستد تا ابرهای سنگین بار را بردوش كشند (سپس) ما آنها را به سوی زمین های مرده می فرستیم و به وسیله آنها، آب را نازل می كنیم و با آن از هرگونه میوه ای بیرون می آوریم. این گونه (كه زمین های مرده را زنده كردیم) مردگان را زنده می كنیم. شاید (با توجه به این مثال) متذكر شوید.

6- آزمایش، ابزار بیداری

یكی از مهم ترین عوامل توجه انسان به خویشتن خویش، بلاها و امتحاناتی است كه در حیات فردی و اجتماعی او به وجود می آید. قرآن كریم در سوره اعراف آیه 94 می فرماید: «ما در هیچ شهر و آبادی پیامبری نفرستادیم، مگر اینكه اهل آن را با ناراحتی ها و خسارت ها گرفتار ساختیم. شاید بازگردند و تضرع كنند.»

این تضرع، فرع بر بیداری و یقظه است. در بسیاری از قصص قرآن، روایت شده كه سختی ها و آزمایش های پیش آمده موجب پناه بردن به خدا و تضرع دربارگاه ربوبی می شود و در مقابل، غوطه ور شدن در نعمت ها، در بسیاری از موارد باعث غفلت از مسئولیت و آینده خطیر می گردد.

• برچسب ها: غفلت، گناه، توبه،  

رهاورد جریان نفاق برای جامعه دینی

:: هو العلیم

---

1.        بحران حقانیت و مشروعیت

ایجاد بحران حقانیت و مشروعیت، مهلک ترین رهاورد جریان نفاق برای جامعه دینی ایت. افرادی که تا پیش از این در صفوف مؤمنین و از هم پیمانان آنان بوده و مورد توجه و اعتماد مردم قرار گرفته اند، آنگاه که به دلیل عدم استقامت و پایداری دینی تغییر ماهیت داده و تجدید نظر طلب می شوند، جامعه را دچار حیرت و سردرگمی می نمایند. در این شرایط طبیعی است که تشخیص حق از باطل برای بخشی از جامعه دینی دشوار گردیده و بحران حقانیت به وجود می آید و "مشروعیت جریان حق" در افکار عمومی زیر سؤال می رود.

امام علی (علیه السلام) در این باره می فرمایند: "اگر مردم می دانستند که او منافق است، دروغگوست، از او نمی پذیرفتند و گفتار دروغین او را تصدیق نمی کردند. اما با ناآگاهی می گویند او از اصحاب پیامبر (صلی الله علیه و آله) است، رسول خدا را دیده و از او حدیث شنیده و از او گرفته است. پس حدیث دروغین او را قبول می کنند".(21)

عنصر وجاهت در ایجاد بحران حقانیت و مشروعیت بسیار مؤثر می باشد. همچنانکه در صدر اسلام و  در فتنه ناکثین به آن اشاره شد و در فتنه مخملین نیز شاهد بودیم که افرادی با سوء استفاده از عنصر وجاهت و القائات دروغین، بخشی از جامعه را دچار بحران حقانیت و مشروعیت نمودند.

بحران حقانیت و مشروعیت آنچنان برای جامعه اسلامی زیان آور است پیامبر(صلی الله علیه و آله) برای جلوگیری از این بحران، در مقاطع مختلف بر ولایت امیرالمؤمنین (علیه السلام)  و ائمه معصومین (علیه السلام) تأکید ورزیدند. احادیث منزلت، ثقلین، سفینه و کساء و مصادیقی از این دست، تأکید در سیره نبوی برای جلوگیری از بحران مذکور می باشند.

نکته قابل توجه اینکه امام عظیم الشان راحل نیز گویا خطر بحران حقانیت را برای نظام و جامعه دینی پیش بینی می نمودند و با تأسی از سیره ی پیامبر (صلی الله علیه و آله) با تأکید بر محوریت ولایت فقیه، بارها به صورت مصداقی در خصوص رهبر معظم انقلاب اسلامی مطالبی را اظهار داشتند. آن گوهر یکدانه حتی مدتی پس از تنظیم وصیت نامه سیاسی و الهی خود، سطوری را بر آن اضافه نمودند. از جمله آنکه "ملاک حال فعلی افراد است" (22). اضافه نمودن سطور مذکور با این هدف انجام شد که هیچ کس نتواند بعدها از عنصر وجاهت، قرابت، و ملازمت با حضرت امام (ره) سوء استفاده نموده و در جامعه بحران حقانیت و مشروعیت ایجاد کنند.

---

21 : نهج البلاغه خطبه 210
22 : وصیت نامه سیاسی الهی حضرت امام ره

• برچسب ها: رهاورد جریان نفاق برای جامعه دینی، نفاق، بصیرت،  

آیاتی كه در قرآن به امامت امامان معصوم اشاره دارند (مخصوصا ولی عصر ارواحنا فداه) كدامند؟ 2

:: هو العلیم

---

2. تأكید بر روش توصیفى

از روش‏هاى جالب توجّه قرآن تأكید بر صفات و ویژگى‏ها و عدم اصرار بر ذكر نام اشخاص است. شاید حكمت این روش توجّه دادن امت به صفات و ویژگى‏هاى خوب و بد در طول زمان است تا بر اساس اوصاف ذكر شده به شناخت اشخاص و تطبیق صفات بر آنان بپردازند و اهمّیّت و جایگاه اشخاص را با میزان صفات تجلى یافته در آنان بسنجند.

روش بیان «توصیفى»، به قرآن شادابى و تازگى و دوام مى‏بخشد زیرا در هر قطعه‏اى از زمان زمینه تطبیق افراد و جوامع بر شاخصه‏هاى ذكر شده در قرآن فراهم مى‏شود و امكان دستیابى به داورى قرآن در مسائل نو و فتنه‏هاى فردى و اجتماعى تأمین مى‏گردد. قرآن «كلام فصل» است- «إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْل» 4- و بین حق و باطل تمییز مى‏دهد و راهنماى انسان در فتنه‏ها است چنان كه پیامبر (ص) فرمود: «هنگامى كه فتنه‏ها چون پاره‏هاى شب تاریك شما را فرا گرفت، به قرآن روى آورید» از سوى دیگر، حكومت شایستگان نیاز همیشگى جوامع دینى است و به بخشى از امت اسلامى و یا قطعه‏اى خاصّ از تاریخ، اختصاص ندارد.

براى راهنما و فصل الخطاب شدن در گستره‏اى چنین پهناور، بیان شاخصه‏ها و شایستگى‏ها و ویژگى‏هاى صالحان و مفسدان و حق و باطل و خوب و بد بهترین راه شمرده مى‏شود. بدین سبب، قرآن جز در موارد ضرورى از بردن نام مؤمنان، منافقان، حواریون، پادشاهان، مترفان و صرف نظر كرده است تا مخاطبان قرآن به صفات و ویژگى‏ها و نه نام‏ها توجّه كنند و امكان بهره‏گیرى‏هاى نو از قرآن فراهم شود.

بنابراین، شیعه معتقد است مسلمانان در آیات بسیارى به ائمه اطهار (ع) رهنمون شده‏اند و وظیفه دارند با تطبیق ویژگى‏هاى یاد شده در قرآن، امام خود را بشناسند و پاسخ نیازهاى دینى، اجتماعى و سیاسى خود را از درگاه آنان جویا شوند. بر اساس همین نكته مهم، امام باقر (ع) مى‏فرماید: «مَنْ لَمْ یَعْرِفْ امْرَنا مِنَ الْقُرانِ لَمْ یَتَنَكَّبِ الفِتَنْ». هر كس امر ولایت ما را از قرآن به دست نیاورد نمى‏تواند از فتنه‏ها مصون ماند.»

در این روایت دو نكته قابل تأمل مى‏نماید:

1. امر ولایت اهل بیت (ع) در قرآن وجود دارد و توصیفات موجود در قرآن ما را به امامان معصوم رهنمون مى‏شود. اگر به راستى از سر تحقیق و بدون هیچ گونه اعوجاج و كج فهمى سراغ آیات رویم، نشانه‏ها و صفات و ویژگى‏هایى كه براى امامان بیان شده ما را به دوازده معصوم (ع) هدایت خواهد كرد.

پس امر ولایت امامان شیعه را مى‏توان از قرآن استخراج كرد. البته همان گونه كه پروردگار در تمام آفریده‏ها تجلى كرده است و تنها شایستگان از توان مشاهده برخوردارند، شناخت امر ولایت اهل بیت (ع) از آیات نیز به خواست و طلب و ذوق و سلامت نیازمند است.

2. شیعیان ممكن است از راه‏هاى گوناگون به امر ولایت امامان دست یابند، امّا با توجّه به اهمّیّت و مرجعیت قرآن كسانى از فتنه‏ها و شبهه‏ها و افراط و تفریطها رهایى مى‏یابند كه معرفت به ولایت و شؤون آن را از قرآن گرفته باشند. در غیر این صورت، در فتنه‏هاى ناشى از افراط و تفریط سقوط خواهند كرد.

به همین جهت مفسران و علماى بزرگ شیعه بخش عمده‏اى از تلاش عالمانه خود را به اثبات ولایت و شؤون آن معطوف داشته‏اند و ولایت امامان شیعه (ع) را به آیات الاهى مستند ساخته‏اند. تلاش و تألیف‏هاى آنان ذیل آیاتى چون «اولى الامر»، «ذوى القربى» «ولایت»، «اكمال دین»، و فراوان به چشم مى‏خورد. این بحث را با حدیثى از امام صادق (ع) پایان مى‏دهیم: «اگر قرآن آن‏گونه كه خدا خواسته و نازل كرده تلاوت شود و مورد تدبر قرار گیرد، هر آینه ما را با نشانه‏هاى ارائه شده‏اش خواهید یافت.» 5

بنابراین، باید با نگاه جست‏وجوگر در آیاتى كه صفات و ویژگى‏هاى رهبران و اولیاى امور را بیان مى‏كند، نام‏هاى اهل بیت (ع) را استخراج كرد. شیعه افتخار دارد كه رهبرانش را با استناد به اصول قرآنى برگزیده است. 6 و 7 و 8

---

 (4) 1.» انَّ رسول اللَّه نزلت علیه الصلوة و لم یسمّ لهم ثلاثاً و لا اربعاً حتّى كان رسول اللّه هو الذَّى فسَّر لهم ذلك و نزلت علیه. الزَّكاة و لم یسمِّ لهم من كلِّ اربعین درهماً درهمٌ، حتّى كان رسول اللّه) ص (هو الَّذى فسَّر ذلك لهم و نزل الحجُّ فلم یقل لهم طوفوا اسبوعاً حتّى كان رسول اللّه) ص (هو الَّذى فسَّر ذلك لهم و نزلت» اطیعو اللَّه و اطیعوا الرَّسول و اولى الأمر منكم «و نزلت فى علىٍّ والحسن و الحسین، فقال رسول اللَّه) ص (فى علىٍّ: من كنت مولاه و قال) ع (اوصیكم بكتاب اللّه و اهل بیتى فانّى سألت اللَّه عزَّوجلَّ ان لا یفرّق بینهما حتىَّ یوردهما علىَّ الحوض فأعطانى ذلك «اصول كافى، ج 2، ص 71.

 (5) 2.» انّك رجلٌ احمقٌ اتجد الظُّهر فى كتاب الله اربعاً لایجهر فیها بالقراءة؟- ثمَّ عدَّد علیه الصَّلاة و الزَّكاة و نحو هذا ثمَّ قال:- اتجد هذا فى كتاب الله مفسَّراً انَّ كتاب اللَّه تعالى ابهم هذا و انَّ السُّنة تفسِّر هذا «التفسیر و المفسران، استاد معرفت، ج 1، ص 182.

 (6) 3. قیامت (19- 17) : 75.

 (7) 4. طارق (14) : 86.

 (8) 5. تفسیر عیاشى، ج 1، ص 13.

• برچسب ها: آیاتی كه در قرآن به امامت امامان معصوم اشاره دارند (مخصوصا ولی عصر ارواحنا فداه) كدامند؟، بصیرت، ولایت فقیه،  

نحله های جریان نفاق در دوران تأویل 3

:: هو العلیم

---

مارقین:

در ادبیات عرب، "مارق" به تیری گفته می شود که از کمان رها گردیده است. از این رو مارقین، خروج کردگان از دین و ولایت الهی می باشند. شکل گیری این جریان نفاق، ریشه در عواملی همچون "عدم بصیرت در تشخیص حق و باطل"، "عصبیت"، "خرافه گرایی" و "عدم تبعیت از ولایت" دارد.

مارقین جریان نفاق اسلام منهای ولایت بود که با شعار "حسبنا کتاب الله" خروج نمودند. ابن نحله از جریان نفاق، حضرت علی (علیه السلام) و معاویه را به یک چشم می نگریستند. خوارج معتقد بودند معاویه مردی متجاهر به فسق، مکار و نالایق است و حضرا امیر(علیه السلام) هم به دلیل راضی شدن به حکمیت، مرتد گشته و تا توبه نکند به اطاعت او نباید سر نهاد.

سرکرده ی خوارج فردی به نام "عبدالله" بود که نژادی یهودی داشت. در اثر القائات و شبهه افکنی این جریان نفاق، دوازده هزار نفر به آنان پیوستند. هنگامیکه امام (علیه السلام) با سپاه خود قصد داشت به جنگ معاویه برود، ناچار گردید ابتدا فتنه خوارج را دفع کند. حضرت قبل از آغاز جنگ، به اتمام حجت با آنان پرداخت. به طوری که قریب هشت هزار نفر از جماعت آنان جدا شدند و تنها چهار هزار نفر باقی ماندند که شعار "لا حکم الا الله و لو کره المشرکون" را سر می دادند. از این تعداد نیز تنها نه نفر زنده ماندند.

عقیده باطل این نحله از جریان نفاق در جامعه دینی باقی ماند و فرقه های مختلفی از آنها پدید آمد.

• برچسب ها: نحله های جریان نفاق در دوران تأویل، نفاق، بصیرت،  

آیاتی كه در قرآن به امامت امامان معصوم اشاره دارند (مخصوصا ولی عصر ارواحنا فداه) كدامند؟

:: هو العلیم

---

باید دانست در قرآن بسیارى از مطالب بنا بر مصالحى به طور آشكار بیان نشده است. به عنوان مثال جزئیات برخى احكام به تفصیل نیامده است چه بسا به خاطر آن كه علاوه بر تلاوت قرآن ارتباط مردم با پیامبر و امامان (ع) نهادینه شود و یا نام امامان به طور آشكار در قرآن نیامده چه بسا به خاطر آن كه مخالفان انگیزه اى براى تحریف قرآن پیدا نكنند و یا ستیزه گرى خود را با اسلام و قرآن علنى نكنند. اگر چه با تصریح «نام» نیز مشكل حق ستیزان حل نمى شود چنان كه بشارت پیامبر اسلام (ص) در تورات و انجیل آمده اما بسیارى از اهل كتاب، اهل حقیقت را كتمان كردند و ایمان نیاوردند. اما آن چه مهم است اشارات موجود در قرآن و امكان تبیین حق براى حق پذیران است. آیات مربوط به حضرت مهدى (عج) در قران مجید فراوان است كه از بین آنها به ذكر دو آیه اكتفا مى‏شود.

 آیه اول:

 ولقد كتبنا فى الزبور من بعد الذكر ان الارض یرثها عبادى الصالحون ان فى هذالبلاغا لقوم عابدین به تحقیق در زبور از پس تورات نوشتیم كه مسلما زمین را بندگان صالح من به ارث خواهند برد، به یقین در این سخن پیام رسایى است براى قومى كه بندگان خدایند،(1).

آیه شریفه از سرنوشت نهایى زمین خبر مى‏دهد كه بندگان صالح، آن را به ارث خواهند برد. قابل تأمل در آیه بالا این است كه در تورات حضرت موسى و زبور حضرت داوود از این حكومت یاد شده است، در حالى كه این دو پیامبر الهى خودشان از انبیایى بوده‏اند كه حكومت داشتند با این حال به آنها خبر از حكومت صالحان بر روى زمین داده شده است (آن هم با این همه تأكید). مطلب یاد شده، این حقیقت را روشن مى‏كند كه این وعده الهى، حكومتدیگرى است و آن حكومت بر كل زمین مى‏باشد. كلمه الارض هم اشاره به همین معنا دارد. گفتنى است كه براى همین در كتاب این دو پیامبر، وعده تحقق حكومت جهانى داده شده است و چنین حكومتى تا این زمان نبوده و مخصوص به زمان ظهور امام زمان(عج)است. اختصاص ذكر این وعده جهانى در تورات و زبور (از میان كتاب‏هاى آسمانى دیگر)، ظاهرا به جهت تجربه حكومت مؤمنان بر بخشى از زمین در زمان حضرت موسى و داوود بوده است.

 آیه دوم: وعداللّه الذین آمنوا منكم و عملوا الصالحات لیستخلفنهم فى الارض كما استخلف الذین من قبلهم و لیمكنن لهم دینهم الذى ارتضى لهم ولیبدلنهم من بعد خوفهم امنا یعبدوننى لایشركون بى شیئا و من كفر بعد ذلك فاولئك هم الفاسقون خداوند كسانى از شما را كه ایمان آوردند و صالحات را انجام دادند، وعده فرمود كه آنان را قطعا در زمین به خلافت خواهد گمارد، همان گونه كه كسانى را كه پیش از آنان بودندبه خلافت گمارد و قطعا برایشان دینشان را مستقر خواهد نمود دینى كه آن را برایشان پذیرفت و قطعا آنان را از پس خوفشان به حالت امنیت، دگرگون مى‏كند، به جهت آن كه مرا عبادت كنند [و] چیزى را با من شریك نگردانند و هر كه بعد از آن كفر ورزد پس قطعا آنان فاسقانند،(2).

در این آیه شریفه، خداوند وعده استقرار حكومت الهى بر روى زمین را به مسلمانان مى‏دهد حكومتى كه در سایه آن هیچ گونه ترسى نیست و در آن عبادت خداوند بدون شرك انجام مى‏شود یعنى، حكومتى صد در صد اسلامى كه در آن از شرك و نفاق اثرى نیست. كاملًا روشن است كه حكومتى با این خصوصیات، تا به حال نبوده و تنها حضرت حجت است كه حكومت جهانى خواهد داشت و دنیا را پر از عدل و داد نموده و ریشه كفر و نفاق راخواهد كند.

تشبیه این حكومت به حكومت پیامبران گذشته، در نوع حكومت (یعنى الهى بودن آن) است نه در خصوصیات آن از جهت جهانى بودن و برچیده شدن كفر و شرك از سراسر جهان.

اما دلایل وجود حضرت مهدى غیر از دلیل عقل كه حكم مى‏كند به این كه در هر زمان باید حجتى زنده از طرف خداوند بر مردم باشد، روایات متواتر و فراوانى هست كه از شیعه و سنى نقل شده است. حتى چند نفر از علماى اهل سنت كتاب‏هایى در مورد حضرت مهدى و اثبات وجود آن حضرت و این كه خواهد آمد و زمین را پر از عدل و داد خواهد كرد و نوشته‏اند.

براى مطالعه بیشتر ر. ك: صفة المهدى، حافظ ابى نعیم اصفهانى والعرف الوردى فى اخبار المهدى، سیوطى.

اطلاعاتى به صورت آمارى از روایات در مورد امام زمان (عج)- كه از كتب شیعه و سنى استخراج شده است- براى شما ذكر مى‏شود:

1- روایات بشارت به ظهور حضرت مهدى (عج) 675 مورد

2- روایاتى كه مى‏رساند از اهل بیت پیامبر (ص) است 389 مورد

3- روایاتى كه دلالت مى‏كند از اولاد على (ع) است 214 مورد

4- روایاتى كه دلالت مى‏كند از اولاد فاطمه (س) است 192 مورد

5- روایاتى كه دلالت مى‏كند نهمین فرزند امام حسین (ع) است 148 مورد

6- روایاتى كه دلالت مى‏كند از اولاد امام زین‏العابدین (ع) است 185 مورد

7- روایاتى كه دلالت مى‏كند از اولاد امام حسن عسكرى (ع) است 147 مورد

8- روایاتى كه دلالت مى‏كند زمین را پر از عدل و داد مى‏كند 132 مورد

9- روایاتى كه دلالت مى‏كند عمر حضرت طولانى است 318 مورد

10- روایاتى كه دلالت مى‏كند حكومت حضرت جهانى است 47 مورد

11- روایاتى كه دلالت مى‏كند امام دوازدهمین است 136 مورد

در پایان روایتى از یكى از كتاب‏هاى معتبر اهل سنت ذكر مى‏شود. رسول خدا (ص) مى‏فرماید: «اگر از زمانه و روزگار باقى نماند مگر یك روز، خداوند مبعوث خواهد كرد مردى از اهل بیت مرا كه زمین را پر از عدل و داد كند چنانچه پر از ظلم و جور شده بود»،(3).

و اما درباره چرایى عدم تصریح نام امامان در قرآن مجید توجه شما را به مطالب زیر جلب مى كنیم:

به این پرسش ارزنده، پاسخ‏هاى متعدد داده شده است كه با توجّه به حوصله نوشتار به دو مورد اشاره مى‏شود.

1. «تبیین» قرآن توسط پیامبر (ص)

عدم تصریح به خصوصیّت و تعداد و نام امامان موضوعى استثنایى نیست. قرآن خود متكفل بیان تمام مصادیق و جزئیات فروع معارف و دستورالعمل‏ها نیست تا عدم تصریح به نام امامان مورد نظر شیعه امرى خلاف انتظار و غیر موافق با سبك ویژه قرآن باشد. نماز نمونه خوبى از این دست است. شاید در بین احكام و دستورهاى شریعت مطلبى به اهمّیّت و محوریت نماز وجود نداشته باشد تعابیرى نظیر ستون خیمه دین، مرز میان كفر و ایمان، عامل تقرب هر پرهیزكار و نخستین پرسش و اساسى‏ترین عامل پذیرش دیگر اعمال نشان دهنده اهمّیّت این تكلیف الاهى است امّا به راستى آیا در آیات قرآن نشانى از تعداد ركعات و خصوصیات این فریضه وجود دارد؟

قرآن به وجوب نماز و اقامه آن در اوقات خاصّ و طهارت هنگام نماز و چند مورد از این دست اشاره كرده، بیان خصوصیات دیگر این مهم را به «سنت» واگذاشته است. قرآن درباره زكات واجب و حج و خمس و سایر دستورهاى شریعت مقدس نیز از همین نظام تبعیت كرده است یعنى فشار اصلى را بر تثبیت این واجبات گذارده و بیان خصوصیات را به دستگاه دیگر (سنت) واگذار كرده است.

همین دغدغه و پاسخش بر زبان ابوبصیر و امام صادق (ع) نیز جارى شده است: ابو بصیر كه از شاگردان تیزبین امام ششم (ع) است، پیرامون آیه 59 سوره نساء- «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِى الْأَمْرِ مِنْكُمْ»- كه مردم را به اطاعت از خدا و رسول و اولیاى امور فرا مى‏خواند، به طرح پرسش مى‏پردازد. طبیعى است كه در خدا و رسول به دلیل انحصارشان در «الله» و ذات مقدس حضرت محمد (ص)، تردید راه نمى‏یابد امّا ذكر واژه «اولیاى امور» و اجمالى كه در آن نهفته، وى را بر آن داشت تا بپرسید: چرا قرآن نام آنان را نبرده است. اگر واقعاً حق با شیعه است و مراد از «اولیاى امور» امام على (ع) و اهل بیت‏اند، چرا آنان را به نام معرفى نفرمود «ما باله لم یسمِّ علیّاً و اهل بیته»؟

امام صادق (ع) در پاسخ به سبك خاصّ قرآن اشاره كرد و فرمود: وقتى براى پیامبر آیه نماز نازل شد، خدا در آن سه ركعت و چهار ركعت را نام نبرد تا آن‏كه رسول خدا (ص) آن را شرح داد. آیه زكات نازل شد، خدا نام نبرد كه باید از چهل درهم یك درهم داد تا رسول خدا (ص) آن را شرح داد و آیه حج نازل شد و نفرمود به مردم كه هفت دور طواف كنید تا آن‏كه رسول خدا (ص) آن را براى مردم توضیح داد. «أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِى الْأَمْرِ مِنْكُمْ» درباره على و حسن و حسین- علیهم السلام- نازل شد و رسول خدا (ص) درباره على فرمود: «هر كه من مولا و آقاى اویم، على (ع) مولا و آقاى او است و فرمود من به

شما وصیت مى‏كنم درباره كتاب خدا و خاندانم زیرا من از خداى- عزوجل- خواسته‏ام میانشان جدایى نیفكند تا آن‏ها را كنار حوض به من رساند. خدا این خواست مرا برآورد» 1

از این روایت در مى‏یابیم وظیفه بیان مصداق‏ها و موارد و نیز تبیین جزئیات بردوش پیامبر (ص) است. همین جهت شیعه را بر آن داشت تا بر سنت پیامبر (ص) تاكید ورزد بر عدم امكان اكتفا به قرآن در تشخیص امور پاى فشارد و تلاش خلفاى سده نخستین هجرى در ممنوعیت نگارش سنت رسول الله (ص) را اشتباه فاحش بخواند. چنان كه مى‏دانیم این ممنوعیت سرانجام در اواخر دوران بنى امیه برطرف شد و تدوین كتب روایت نزد تمام فرقه‏هاى مسلمان مورد توجّه قرار گرفت. قرطبى، از مفسران به نام اهل سنت، در مقدمه تفسیرش چنین روایت مى‏كند: عمران بن حصین به مردى كه گمان مى‏كرد كتاب الله به سنت نیاز ندارد، گفت: «تو احمقى، آیا حكم نماز ظهر را كه باید چهار ركعت خواند و حمد و سوره‏اش را آشكار نخواند، در قرآن یافته‏اى؟ و به همین گونه به نماز و زكات و مثل آن‏ها اشاره كرد و گفت: آیا این [امور] را در قرآن روشن شده یافته‏اى؟ همانا كتاب خدا این امور را مبهم بیان كرد. و سنت آن را تفسیر مى‏كند.» 2

در همان تفسیر از «مكحول»، یكى از علماى بنام و مورد قبول اهل سنّت، چنین نقل مى‏كند: «القرآن احوج الى السُّنة من السُّنة الى القران». قرآن به سنت از سنت به قرآن نیازمندتر است.

البته این تعبیر افراط گونه مور تایید شیعه نیست. بر اساس باورهاى شیعه سنّت، مشروعیت و حتّى صحت مندرجات و محتویات خود را از موافقت با قرآن و اصول حاكم بر آن به دست مى‏آورد. سند حجیت و اعتبار سنت، قرآن است ولى به هر حال فهم صحیح معارف و وظایف دینى بى عنایت به سنت نبوى (ص) و روایات اهل بیت (ع) ممكن نیست.

در این‏جا، پرسشى دیگر رخ مى‏نماید: رسول اكرم (ص) این معارف و احكام جزئى و تفسیرى را از كجا به دست مى‏آورد؟ از آیات قرآن استفاده مى‏شود كه جمع و قرائت آیات قرآن و نیز بیان مراد و مقاصد و شرح و تبیین آیات از ناحیه خداى متعال است: «إِنَّ عَلَیْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ ثُمَّ إِنَّ عَلَیْنا بَیانَهُ 3 جمع قرآن- كلمات در آیات، آیات در سوره‏ها و- و قرائت قرآن بر عهده ما است و هنگامى كه بر تو قرآن را خواندیم، تو [پیامبر (ص)] هم پیروى كن و قرآن را همین گونه بخوان.- مرحله بعد «بیان» قرآن است كه آن هم وظیفه ما است».

بنابراین، بیان و تشریح مقاصد آیات هم از ناحیه خدا است و به وسیله وحى دیگرى جز وحى قرآنى در اختیار پیامبراكرم (ص) قرار مى‏گیرد. پس ما با دو وحى روبه‏رو هستیم: «وحى قرآنى» و «وحى تبیینى». در وحى قرآنى لفظ و معنا هر دو از ناحیه خدا است امّا در وحى تبیینى معنا از خدا و لفظ از سوى رسول خدا (ص) است. آیات 43 و 44 سوره نحل به این دو گونه وحى اشاره مى‏كند: «وَ أَنْزَلْنا إِلَیْكَ الذِّكْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُونَ ما بر تو «ذكر» را نازل كردیم تا قرآنى را كه براى مردم نازل شده تبیین و تفسیر كنى و زمینه تفكر آن‏ها را فراهم سازى». این ذكر همان «وحى تبیینى» است كه درست تجلى یافته است و تمام سخنان پیامبر (ص) در زمینه معارف و دستورالعمل‏هاى دینى را شامل مى‏شود.

این مقدمات نشان مى‏دهد عدم ذكر مصداق‏ها به نام ائمه اطهار (ع) اختصاص ندارد و غالب معارف و احكام الاهى را شامل مى‏شود. بنابراین، براى شناخت نام امامان معصوم (ع) باید سراغ سنت نبوى (ص) رفت همان گونه كه در تفسیر و تبیین معارف و دیگر فرائض دینى به «سنت» نیاز مندیم.

---

 (1) (انبیا، آیه 105)

 (2) (نور، آیه 55)

• برچسب ها: آیاتی كه در قرآن به امامت امامان معصوم اشاره دارند (مخصوصا ولی عصر ارواحنا فداه) كدامند؟،